Çdo shoqëri ka pikëpamje të ndryshme për këtë se çfarë është nderi. Nderi është shpesh i lidhur ngushtë me këtë, që një njeri të jetë i pranuar dhe i vlerësuar në shoqëri. Me qëllim që një person të pranohet në shoqëri ai duhet të përmbushë shpesh parashikime të caktuara. Nëse një person nuk i përmbush këto parashikime, kjo kuptohet shpesh si cenim i nderit vetjak ose të familjes.
Nëse cenohet nderi i familjes ose do të mund të cenohej, familjet e përdorin nganjëherë fuqinë e tyre, me qëllim që të shpëtojnë ose rivendosin nderin e familjes. Familjet përdorin edhe dhunë për këtë. Anëtarët e familjes mendojnë, se ata me anë të kësaj dhune do të rivendosin nderin e personit dhe të familjes. Kjo emërtohet si dhunë në lidhje me nderin.
Në Gjermani është e ndaluar çdo formë dhune kundrejt njerëzve të tjerë. Prandaj është po ashtu e ndaluar me ligj dhe dënohet dhuna në lidhje me nderin. Edhe nëse dikush mendon se një person paska cenuar nderin e tij ose të saj ose nderin e familjes.
Në Gjermani nuk është një cenim i nderit, nëse, për shembull, një person
- ka marrëdhënie (sekusale) para martesës,
- para martesës nuk është më e virgjër,
- u përdhunua (përdhunimi është në Gjermani një vepër penale dhe i ndaluar me ligj),
- është larguar nga familja për të jetuar në një vend tjetër,
- mbrohet kundër një martese të aranzhuar,
- sillet ndryshe sesa si e do familja, për shembull, nuk shkon pas shkollës menjëherë në shtëpi,
- vishet ndryshe, sesa si e do familja këtë,
- nuk dëshiron të jetë më bashkë me bashkëshorten/bashkëshortin dhe do të largohet nga ajo ose ai,
- lë të bëhet një ndërprerje e shtatzënisë.
Format e dhunës në lidhje me nderin
Në shumë shoqëri burrat kanë më tepër liri dhe fuqi se gratë. Rolet e burrave dhe grave (rolet sipas gjinive) janë shumë të ndryshme. Prandaj janë më tepër gratë viktima të dhunës në lidhje me nderin.
Dhuna në lidhje me nderin mund të ketë shumë forma, për shembull:
- Kontroll: Vajza ose gruaja mbikëqyret nga anëtarët e familjes dhe nuk lejohet të dalë me shoqet/shokët ose të ushtrojë sport.
- Dënim fizik: Vajza ose gruaja shkelmohet ose goditet.
- Dënim psikologjik: Vajza ose gruaja fyhet ose kërcënohet, anëtarët e tjerë të familjes nuk flasin më me të, nuk e shohin më atë dhe e injorojnë praninë e saj.
- Vajza ose gruaja martohet kundër dëshirës së saj (martesa me detyrim).
- Vajza ose gruaja detyrohet të kryejë vetëvrasje.
- Vajza ose gruaja vritet nga një anëtar tjetër i familjes.
Nganjëherë përjetojnë edhe burrat dhunë në lidhje me nderin, për shembull nëse ata janë homoseksualë ose nëse ata nuk janë dakord me një martesë të aranzhuar.
Dhuna mund të ushtrohet nëpërmjet më tepër se një anëtari të familjes. Autorët janë në shumicën e rasteve burra dhe rrallë gra. Nganjëherë është partnerja/partneri një person që ushtron dhunë.
Kërkoni ndihmë
Nëse ju jeni viktimë e dhunës në lidhje me nderin ose kini frikë nga kjo, kërkoni ndihmë:
- Flisni me dikë, të cilit ju i besoni.
- Nëse ju shkoni në shkollë, mund t’iu drejtoheni mësueseve/mësuesve, të cilët mund t’ju ndihmojnë më tej. Flisni mbi frikën tuaj nga dhuna. Tregoni me saktësi, nga se kini frikë. Atëherë mësuesja/mësuesi juaj mund t’ju ndihmojë juve më mirë.
- Drejtohuni tek organizata të specializuara ose vende këshillimi, të cilat mund t’ju ndihmojnë. Për shembull ”Terre des Femmes”.
- Drejtohuni tek policia. Flisni mbi dhunën. Tregoni me saktësi, çfarë ndodh me ju. Atëherë policia mund t’ju ndihmojë.
Elke samenleving heeft verschillende opvattingen over wat eer is. Eer hangt vaak nauw samen met de erkenning en waardering van een persoon in de maatschappij. Vaak moet een persoon aan bepaalde verwachtingen voldoen om te worden erkend. Als een persoon niet voldoet aan deze verwachtingen, wordt dat vaak gezien als schending van de eigen eer of die van de familie.
Als de eer van de familie wordt geschonden of zou kunnen worden geschonden, gebruiken families soms hun macht om de familie-eer te redden of te herstellen. Deze families gebruiken daarvoor ook geweld. De leden van die families denken dat ze door dit geweld de eer van de persoon en de familie herstellen. Dit wordt eergerelateerd geweld genoemd.
In Duitsland is elke vorm van geweld ten opzichte van andere mensen verboden. Eergerelateerd geweld is daarom strafbaar en wordt bestraft. Zelfs als iemand denkt dat een andere persoon zijn eer of die van de familie heeft geschonden.
In Duitsland is het bijvoorbeeld geen schending van de eer als een persoon
- (seksuele) relaties voor het huwelijk heeft,
- voor het huwelijk geen maagd meer is,
- is verkracht (verkrachting is in Duitsland een strafbaar feit en wettelijk verboden),
- de familie heeft verlaten om op een andere plek te wonen,
- zich verweert tegen uithuwelijking,
- zich anders gedraagt dan de familie wil, bijvoorbeeld na school niet meteen naar huis gaat,
- zich anders kleedt dan de familie wil,
- geen relatie meer wil met de partner en hem of haar verlaat,
- een abortus laat doen.
Vormen van eergerelateerd geweld
In veel samenlevingen hebben mannen meer vrijheid en macht dan vrouwen. De rollen van mannen en vrouwen (genderrollen) zijn heel verschillend. Daarom zijn meestal vrouwen slachtoffer van eergerelateerd geweld.
Eergerelateerd geweld kan op veel manieren gebeuren, bijvoorbeeld:
- Controle: een meisje of vrouw wordt bewaakt door familieleden en mag niet weggaan met vriendinnen/vrienden of sporten.
- Lichamelijke bestraffing: een meisje of vrouw wordt geschopt of geslagen.
- Psychologische bestraffing: een meisje of vrouw wordt beledigd of bedreigd, de andere leden van de familie praten niet meer met haar, kijken haar niet aan en doen alsof ze er niet is.
- Een meisje of vrouw wordt tegen haar wil uitgehuwelijkt (gedwongen huwelijk).
- Een meisje of vrouw wordt gedwongen om zelfmoord te plegen.
- Een meisje of vrouw wordt vermoord door een ander familielid.
Soms beleven ook mannen eergerelateerd geweld, bijvoorbeeld als ze homoseksueel zijn of als ze het niet eens zijn met een gearrangeerd huwelijk.
Het geweld kan worden gepleegd door meer dan één familielid. De daders zijn meestal mannen en zelden vrouwen. Soms is het de partner van een persoon.
Hulp zoeken
Als u slachtoffer bent van eergerelateerd geweld of daar bang voor bent, zoek dan hulp:
- Praat met iemand die u kunt vertrouwen.
- Als u naar school gaat, kunt u contact opnemen met uw leraren, die u verder kunnen helpen. Praat over uw angst voor geweld. Vertel precies waar u bang voor bent. Uw lerares of leraar kan u dan beter helpen.
- Neem contact op met gespecialiseerde organisaties of adviescentra die u kunnen helpen. Bijvoorbeeld met Terre des Femmes.
- Neem ook contact op met de politie. Praat over het geweld. Vertel precies wat er met u gebeurt. Dan kan de politie u helpen.