SQShqip – Dhunë në lidhje me nderin

Çdo shoqëri ka pikëpamje të ndryshme për këtë se çfarë është nderi. Nderi është shpesh i lidhur ngushtë me këtë, që një njeri të jetë i pranuar dhe i vlerësuar në shoqëri. Me qëllim që një person të pranohet në shoqëri ai duhet të përmbushë shpesh parashikime të caktuara. Nëse një person nuk i përmbush këto parashikime, kjo kuptohet shpesh si cenim i nderit vetjak ose të familjes.
Nëse cenohet nderi i familjes ose do të mund të cenohej, familjet e përdorin nganjëherë fuqinë e tyre, me qëllim që të shpëtojnë ose rivendosin nderin e familjes. Familjet përdorin edhe dhunë për këtë. Anëtarët e familjes mendojnë, se ata me anë të kësaj dhune do të rivendosin nderin e personit dhe të familjes. Kjo emërtohet si dhunë në lidhje me nderin.

Në Gjermani është e ndaluar çdo formë dhune kundrejt njerëzve të tjerë. Prandaj është po ashtu e ndaluar me ligj dhe dënohet dhuna në lidhje me nderin. Edhe nëse dikush mendon se një person paska cenuar nderin e tij ose të saj ose nderin e familjes.

Në Gjermani nuk është një cenim i nderit, nëse, për shembull, një person

  • ka marrëdhënie (sekusale) para martesës,
  • para martesës nuk është më e virgjër,
  • u përdhunua (përdhunimi është në Gjermani një vepër penale dhe i ndaluar me ligj),
  • është larguar nga familja për të jetuar në një vend tjetër,
  • mbrohet kundër një martese të aranzhuar,
  • sillet ndryshe sesa si e do familja, për shembull, nuk shkon pas shkollës menjëherë në shtëpi,
  • vishet ndryshe, sesa si e do familja këtë,
  • nuk dëshiron të jetë më bashkë me bashkëshorten/bashkëshortin dhe do të largohet nga ajo ose ai,
  • lë të bëhet një ndërprerje e shtatzënisë.

Format e dhunës në lidhje me nderin

Në shumë shoqëri burrat kanë më tepër liri dhe fuqi se gratë. Rolet e burrave dhe grave (rolet sipas gjinive) janë shumë të ndryshme. Prandaj janë më tepër gratë viktima të dhunës në lidhje me nderin.
Dhuna në lidhje me nderin mund të ketë shumë forma, për shembull:

  • Kontroll: Vajza ose gruaja mbikëqyret nga anëtarët e familjes dhe nuk lejohet të dalë me shoqet/shokët ose të ushtrojë sport.
  • Dënim fizik: Vajza ose gruaja shkelmohet ose goditet.
  • Dënim psikologjik: Vajza ose gruaja fyhet ose kërcënohet, anëtarët e tjerë të familjes nuk flasin më me të, nuk e shohin më atë dhe e injorojnë praninë e saj.
  • Vajza ose gruaja martohet kundër dëshirës së saj (martesa me detyrim).
  • Vajza ose gruaja detyrohet të kryejë vetëvrasje.
  • Vajza ose gruaja vritet nga një anëtar tjetër i familjes.

Nganjëherë përjetojnë edhe burrat dhunë në lidhje me nderin, për shembull nëse ata janë homoseksualë ose nëse ata nuk janë dakord me një martesë të aranzhuar.

Dhuna mund të ushtrohet nëpërmjet më tepër se një anëtari të familjes. Autorët janë në shumicën e rasteve burra dhe rrallë gra. Nganjëherë është partnerja/partneri një person që ushtron dhunë.

Kërkoni ndihmë

Nëse ju jeni viktimë e dhunës në lidhje me nderin ose kini frikë nga kjo, kërkoni ndihmë:

  • Flisni me dikë, të cilit ju i besoni.
  • Nëse ju shkoni në shkollë, mund t’iu drejtoheni mësueseve/mësuesve, të cilët mund t’ju ndihmojnë më tej. Flisni mbi frikën tuaj nga dhuna. Tregoni me saktësi, nga se kini frikë. Atëherë mësuesja/mësuesi juaj mund t’ju ndihmojë juve më mirë.
  • Drejtohuni tek organizata të specializuara ose vende këshillimi, të cilat mund t’ju ndihmojnë. Për shembull ”Terre des Femmes”.
  • Drejtohuni tek policia. Flisni mbi dhunën. Tregoni me saktësi, çfarë ndodh me ju. Atëherë policia mund t’ju ndihmojë.

BGБългарски – Насилие в името на честта

Всяко общество има различни възгледи по въпроса що е чест . Честта е тясно свързана с това, че един човек е признат и ценен в обществото. Често пъти едно лице трябва да оправдае определени очаквания, за да получи признание. Ако лицето не оправдае тези очаквания, често пъти това се смята за накърняване на личната чест или честта на семейството.

Когато се накърни или би могла да се накърни честта на семейството, понякога семействата се възползват от своята власт, за да спасят или възстановят честта на семейството. За целта семействата използват и насилие. Членовете на семейството смятат, че посредством това насилие възстановяват личната чест и честта на семейството. Това се нарича насилие в името на честта.

В Германия е забранена всяка форма на насилие спрямо човека. Ето защо насилието в името на честта също е забранено по закон  и се наказва. Също когато някой смята, че друго лице е накърнило неговата чест или честта на семейството. 

В Германия честта не е накърнена, ако например едно лице

  • има (сексуална) връзки преди брака,
  • не е девствено преди брака,
  • е изнасилено  (в Германия изнасилването е престъпно деяние и е забранено по закон),
  • напусне семейството си, за да живее на друго място,
  • се противопоставя на договорен брак,
  • се държи по начин, който не се харесва на семейството, например след училище не се прибира направо вкъщи,
  • се облича по начин, който не се харесва на семейството,
  • не иска да живее повече с брачния партньор или го напусне,
  • извърши прекъсване на бременността. 

Форми на насилие в името на честта

В много общества мъжете имат повече свободи от жените. Ролите на мъжете и жените (половите роли) са много различни. Ето защо най-вече жени са жертви на насилие в името на честта.
Насилието в името на честта може да приеме много форми, например:

  • Контрол: членове на семейството контролират момичето или жената и забраняват да излиза с приятелки/приятели или да спортува.
  • Физическо наказание: ритат или бият момичето или жената.
  • Психологическо наказание: обиждат или заплашват момичето или жената, останалите членове на семейството не разговарят вече с нея, не я поглеждат и игнорират нейното присъствие. 
  • Женят момичето или жената против волята им (принудителен брак).
  • Принуждават момичето или жената да извърши самоубийство.
  • Друг член на семейството убива момичето или жената. 

В някои случаи мъжете също са обект на насилие в името на честта, например ако са хомосексуални или не са съгласни с договорен брак.
Насилието може да се упражнява не само от един член на семейството. Най-често извършителите са мъже и рядко жени. Понякога това е партньорката/партньорът на лицето.

Потърсете помощ

Ако сте жертва на насилие в името на честта, или се страхувате от това, потърсете помощ:

  • Говорете с човек, на когото можете да се доверите.
  • Ако посещавате училище, Вие можете да се обърнете към Вашите учители, които могат да Ви помогнат. Споделете Вашия страх от насилие. Разкажете точно от какво се страхувате. Тогава Вашият учител ще може по-добре да Ви помогне.
  • Обърнете се към специализирани организации или служби за консултации, които могат да Ви помогнат. Например Тер де фамс.
  • Обърнете се към полицията. Говорете за насилието. Разкажете точно какво Ви се случва. Тогава полицията може да Ви помогне.