Her toplumun namusun ne olduğu konusunda farklı görüşleri vardır. Namus, genelde bir insanın toplum tarafından kabul edilmesi ve değer görmesiyle yakından bağlantılıdır. Bir kişi toplum tarafından kabul edilmek için çoğunlukla kendisinden beklenenleri yerine getirmek zorundadır. Bir insan kendisinden beklenenleri yapmadığında çoğunlukla ya kendi namusunu ya da ailenin namusunu zedelediği düşünülür.
Ailenin namusu zedelendiğinde ya da zedelenme tehlikesi olduğunda bazı aileler sahip oldukları gücü kullanarak ailenin namusunu kurtarmaya çalışırlar. Aileler bu hedeflerine ulaşmak için şiddet de kullanırlar. Ailenin fertleri uyguladıkları şiddetle hem bu kişinin hem de ailenin namusunu kurtardıklarını düşünürler. Buna namus adına şiddet denir.
Almanya’da insana karşı şiddetin her türü yasaktır. Bundan dolayı namus adına şiddet de kanunen yasaktır ve cezalandırılır. Bir kişi başka bir kişinin namusunu ya da ailenin namusunu zedelediğini düşünse dahi şiddet uygulaması yasaktır.
Almanya’da bir kişinin örneğin
- evlenmeden önce (cinsel) bir ilişkisinin olması,
- evlenmeden önce bakire olmaması,
- tecavüze uğraması (Almanya’da tecavüz bir suçtur ve kanunen yasaktır),
- başka bir yerde yaşamak için ailesini terk etmesi,
- görücü usulüyle evlenmek istememesi,
- ailesinin istediği gibi davranmaması; örneğin okuldan çıktığında hemen eve dönmemesi,
- ailenin istediği gibi giyinmemesi,
- artık eşiyle birlikte olmak istemeyip onu terk etmesi,
- çocuk aldırarak gebeliğini sonlandırması,
kimsenin namusunu zedelemez.
Namus adına şiddetin türleri
Birçok toplumda erkekler kadınlardan daha fazla özgürlüğe ve güce sahiptir. Erkeklerin ve kadınların rolleri (cinsiyet rolleri) birbirlerinden çok farklıdır. Bundan dolayı genellikle kadınlar namus adına işlenen şiddetin kurbanı olurlar.
Namus adına şiddetin farklı türleri vardır. Bunlar:
- Kontrol etmek: Kız ya da kadın aile fertleri tarafından denetlenir ve kız/erkek arkadaşlarıyla bir yere gidemez ya da spor yapamaz.
- Fiziksel cezalandırma: Kız ya da kadın tekmelenir veya dövülür.
- Psikolojik cezalandırma: Kız ya da kadın hakarete uğrar veya tehdit edilir. Ailenin diğer fertleri onunla konuşmazlar, yüzüne bakmazlar ve o yokmuş gibi davranırlar.
- Kız ya da kadın istemediği halde evlendirilir (zorla evlendirme).
- Kız ya da kadın intihar etmeye zorlanır.
- Kız ya da kadın başka bir aile ferdi tarafından öldürülür.
Bazı durumlarda erkekler de namus adına şiddette maruz kalırlar. Örneğin: Homoseksüel olduklarında ya da görücü usulüyle evlenmeyi reddettiklerinde.
Şiddet birden çok aile ferdi tarafından uygulanabilir. Failler genelde erkektir ve ender olarak kadınlardır. Fail bazen de kişinin kendi partneridir.
Yardım istemek
Namus adına şiddetin kurbanı olduysanız ya da kurbanı olmaktan korkuyorsanız yardım isteyin:
- Güvenebileceğiniz bir kişiyle konuşun.
- Okula gidiyorsanız size yardım edebilecek öğretmenlerinize başvurun. Şiddetten korktuğunuzu onlara anlatın. Onlara tam olarak neden korktuğunuzu anlatın. Bu durumda öğretmeniniz size daha iyi yardım edebilir.
- Size yardım edebilecek ve bu konularda uzmanlaşmış örgütlere veya danışma merkezlerine başvurun. Örneğin Terre des Femmes örgütüne başvurun.
- Polise gidin. Şiddet olayını anlatın. Başınıza tam olarak nelerin geldiğini anlatın. Bu durumda polis size yardım edebilir.
جوامع مختلف در مورد معنای شرف و آبرو نظرات متفاوتی دارند. بسیاری از اوقات شرف و آبرو ارتباط مستقیمی با پذیرش و ارزشمندی فرد در جامعه دارد. غالباً باید شخص انتظارات مشخصی را برآورده کند تا پذیرفته شود. اگر کسی این انتظارات را برآورده نکند، این امر به عنوان از دست رفتن آبروی خود یا خانواده اش درک میشود.
خانواده ها گاهی در صورت از دست رفتن آبروی خانواده یا احتمال آبروریزی، از قدرت خود استفاده میکنند تا شرف و آبروی خود را نجات دهند یا دوباره به دست آورند. خانواده ها برای این کار خشونت هم میورزند. اعضای خانواده فکر میکنند با اِعمال خشونت، آبرو و شرف شخص یا خانواده دوباره به دست می آید. چنین رفتاری خشونت ناموسی نامیده میشود.
درآلمان اعمال هرگونه خشونتی نسبت به دیگران ممنوع است. به همین دلیل خشونت ناموسی هم مطابق قانون ممنوع است و مجازات میشود حتی اگر کسی فکر کند که شخصی شرافت و آبروی او یا آبروی خانواده را جریحه دار کرده است.
اگر کسی در آلمان مثلاً کارهای زیر را انجام دهد، به معنای از دست رفتن شرف و آبروریزی نیست:
- قبل از ازدواج رابطه (جنسی) داشته باشد،
- قبل ازازدواج باکره نباشد،
- مورد تجاوزجنسی قرار گرفته باشد (تجاوزدر آلمان جرم کیفری و مطابق قانون ممنوع است)،
- خانواده را ترک کرده باشد، تا جای دیگری زندگی کند،
- حاضر نشود تن به ازدواج سنتی و از پیش ترتیب داده شده بدهد،
- رفتارش مطابق خواسته خانواده نباشد، مثلاً بعد از مدرسه بلافاصله به خانه نرود،
- لباسی که مطابق نظر خانواده است، نپوشد،
- نخواهد به رابطه اش با شریک (پارتنر) خود ادامه دهد و او را ترک کند،
- بخواهد سقط جنین کند.
انواع خشونت ناموسی
در بسیاری از جوامع مردها بیش از زنان آزادی و قدرت دارند. نقش مرد و زن (نقشهای جنسیتی) خیلی متفاوت است. به این دلیل معمولاً زنان قربانی خشونت ناموسی میشوند.
خشونت ناموسی ممکن است اشکال مختلفی داشته باشد، برای مثال:
- کنترل کردن: دختر و یا زن تحت نظارت افراد خانواده قرار دارد و اجازه ندارد با دوستان دختر و پسرش بیرون برود یا ورزش کند.
- مجازات بدنی: دختر یا زن مورد ضربه و لگد قرار میگیرد.
- مجازات روانی: دختر یا زن مورد توهین یا تهدید قرار میگیرد، اعضای دیگر خانواده با او حرف نمیزنند، نگاهش نمیکنند و وجودش را ندیده میگیرند.
- دختر یا زن بر خلاف میلش وادار به ازدواج میشود (ازدواج اجباری).
- دختر یا زن مجبور میشود خودکشی کند.
- دختر یا زن توسط یکی از افراد خانواده کشته میشود.
گاهی نیز مردها مورد خشونت ناموسی قرارمیگیرند، مثلاً در صورتی که همجنسگرا باشند یا با یک ازدواج سنتی از پیش ترتیب داده شده، موافق نباشند.
ممکن است خشونت توسط بیش از یک عضو خانواده انجام شود. مرتکبین معمولاً مرد هستند و در موارد معدودی زن. گاهی هم خشونت از طرف شریک (پارتنر) شخص انجام میشود.
کمک گرفتن
اگر قربانی خشونت ناموسی هستید یا میترسید مورد خشونت ناموسی قرار بگیرید، کمک بگیرید:
- با شخصی که مورد اعتماد شماست صحبت کنید.
- اگر به مدرسه میروید، میتوانید با معلمتان صحبت کنید که میتواند به شما کمک کند. در مورد ترس خود از خشونت صحبت کنید. دقیقاً شرح بدهید که از چه چیزی میترسید. در اینصورت معلمتان بهتر میتواند به شما کمک کند.
- به سازمانهای تخصصی یا مراکز مشاوره مراجعه کنید تا به شما کمک کنند. به عنوان مثال به سازمان Terre des Femmes (سرزمین زنان).
- به پلیس مراجعه کنید. در مورد خشونت صحبت کنید. دقیقاً بگوئید که چه اتفاقی برایتان افتاده است. در اینصورت پلیس بهتر میتواند به شما کمک کند.